Վաղաժամ ծննդաբերություն

            Վաղաժամ ծննդաբերությունը  բնորոշվում է նրանով, որ ծննդաբերությունը տեղի է ունենում 28 շաբաթից մինչև 38 շաբաթը, նորածինը կոչվում է կանխածին: Քաշը ոչ պակաս 1կգ-ից, իսկ հասակը ոչ պակաս 35 սմ-ից և նորածինը համարվում է կենսունակ: Որքան
ծննդաբերությունը մոտենում է 38 շաբաթին, այնքան պտուղն ավելի կենսունակ է լինում:
Այժմ վաղաժամ  ծննդաբերության սահմանը համարվում է 23 շաբաթից 35-36 շաբաթը:

Պատճառները
1. Սուր և խրոնիկ ինֆեկցիոն հիվանդությունները
2. Օրգանիզմի ծանր ինտոքսիկացիան
3. Սեռական օրգանների զարգացման արատները
4. Թերզարգացած արգանդը
5. Հղիության 2-րդ կեսի գեստոզները
6. Իսթմիկո-ցերվիկալ անբավարարությունը
7. Բազմապտուղ հղիություն, գերջրություն, սակավաջրություն, պտղաջրերի վաղ արտահոսք, պտղի ոչ ճիշտ դրություններ, առաջադիր ընկերք և այլն:
8. Արտադրական և թունավոր նյութերի ազդեցությունը
9. Նարկոտիկ նյութեր, ալկոհոլ, նիկոտին
10. Ռադիացաիան, ռենտգեն ճառագայթների ազդեցությունը
11. Մոր  ծանր հիվանդությունները
12. Ռեզուս կոնֆլիկտ, իզոանտիգենային անհամատեղելիություն
13. Ներվային ծանր ստրեսներ, փսիխիկ տրավմաներ, նեյրոէնդոկրին խանգարումներ
14. Սննդի ռեժիմի խանգարումները

             Վաղաժամ ծննդաբերությունը ընթանում է ինչպես սովորական ժամկետային ծննդաբերությունը, այսինքն սկսվում է ծննդաբերական կծկանքները, պարանոցը հարթվում է, բացվում և ծննդաբերությունն ավարտավում է:
            Վաղաժամ ծննդաբերությունն ունի իր  առանջնահատկությունները:
Քանի որ նեյրո-էնդոկրին և նեյրոռեֆլեկտոր մեխանիզմները դեռ նախապատրաստված չէն ծննդաբերությանը, ուստի շատ հաճախ, լինում է ծննդաբերական գործունեության թուլություն և ձգձգված ծննդաբերություն: Սրան նպաստում է նաև պտղաջրերի վաղաժամ և վաղ արտահոսքը: Վաղաժամ ծննդաբերության ժամանակ հաճախ լինում են միջաձիգ և թեք դրություններ, կոնքային առաջադրություն, որի հետևանքով բարդանում է ծննդաբերության ընթացքը: Վաղաժամ ծննդաբերության ժամանակ հաճախ լինում է արյունահոսություն ընկերքային և վախ հետծննդյան շրջաններում:  Արյունահոսության հիմնական պատճառը դա  արգանդի հիպոտոնիան է: իպոտոնիայի հետևանքով խանգարվում է ընկերքի անջատման նորմալ ֆիզիոլոգիական պրոցեսը, որի պատճառով ընկերքի անջատումը արգանդի պատից ճիշտ և ժամանակին չի լինում ու պատճառ է դառնում ընկերքային շրջանի արյունահոսության: Արգանդի հիպոտոնիան ինքնին պատճառ է դառնում արյունահոսության` վաղ հետծննդյան շրջանում: 

Կարդալ ավելին

Ծննդաբերություն

Ծննդաբերություն

Ծննդաբերությունը բարդ ֆիզիոլոգիական պրոցես է, որի ժամանակ արգանդի խոռոչից դուրս է մղվում պտուղը ընկերքի և պտղաթաղանթների հետ միասին:

Ծննդաբերության առաջացման պատճառները
Հղիության վերջում կնոջ օրգանիզմում տեղի է ունենում մի շարք փոփոխություններ, որոնց համագումարը բերում է ծննդաբերության:
1.Հղիության վերջում  զգալի պակասում է ուղեղի կեղևի գրգռականությունը և, ընդհակառակը, բարձրանում է  ենթակեղևի, ողնուղեղի և արգանդի պատում գտնվող ներվաթելերի գրգռականությունը:  Ողնուղեղից գնացող ներվաթելերը նպաստում են արգանդի մկանների կծկմանը:
2.Պտղի չափսերի մեծացմանը զուգընթաց, պտղամասերը ավելի են մտնում արգանդի պատերին, կպչելով գրգռում են արգանդի պատում գտնվող ներվաթելերը: Բացի այդ, պտղի առաջադիր մասը իջնելով գրգռում է արգանդի ստորին սեգմենտի և ներքին օդի շրջանում տեղակայված նյարդային ռեցեպտորները:
3.Հղիության վերջում շատանում է էստրոգենների քանակը, որը բարձրացնում է արգանդի մկանների տոնուսը և արգանդի զգայունությունը այդ նյութերի նկատմամբ, որոնք առաջացնում են արգանդի մկանների կծկումը և պահպանում հղիությունը:
4.Հիպոֆիզի կողմից արտադրվում է օքսիտոցին հորմոնը, որն առաջացնում է մկանների կծկում:
5.Հղիության վերջում շատանում է ացետիլ-խոլինի, պրոսագլանդինի և այլ կենսաբանական ակտիվ նյութերի քանակը, որոնք ուժեղացնում են արգանդի մկանների կծկումը, իսկ արգանդի յուրաքանչյուր կծկում ուղեկցվում է արգանդի ներվաթելերի գրգռմամբ, որի հետևանքով ներվային վերջույթներն  արտադրում են կենսաբանական ակտիվ նյութերի  նոր քանակություն` ացետիլ, խոլին, սիմպատին, պրոստագլանդին, իսկ սա պատճառ է դառնում արգանդի մկանների նոր կծկման: Այս պրոցեսը կրկնվում է անընդմեջ, մինչև ծննդաբերության ավարտը:
6. Հղիության վերջում արյան մեջ և արգանդի մկաններում շատանում է կալցիումի քանակը, որը նպաստում է արգանդի մկանների կծկմանը, և, ընդհակառակը, պակասում է մագնեզիումի քանակը, որն արգելակում է արգանդի մկանների կծկումը:
7.Հղիության վերջում արգանդի մկաններում շատանում է կծկող սպիտակուցի ակտոմիոզինի քանակը: Շատանում է նաև գլիկոգենի քանակը մկաններում, որը էներգիայի աղբյուր է հանդիսանում արգանդի մկանների կծկման համար:
Այս ամենի հանրագումարը բերում է ծննդաբերության առաջացմանը:
Ծննդաբերությունը համարվում է սկսված, երբ սկսվում են արգանդի մկանների ռեգուլյար, պարբերաբար կրկնվող կծկանքները:

Ծննդաբերության նախանշանները

1.Ծննդաբերությունից 2-3 շաբաթ առաջ արգանդի հատակը իջնում է, քանի որ իջնում է պտղի առաջադիր մասը, ստոծանու վրա ճնշումը թուլանում է և կինն ավելի հանգիստ և ազատ է շնչում:
Պտղի առաջադիր մասն իջնում է դեպի կոնքա մուտքը : Առաջաջնածինների մոտ առաջադիր մասը ֆիքսվում է կոնքամուտքում:
2.Ծննդաբերությունից առաջ արգանդի պարանոցը նույնպես նախապատրաստվում է ծննդաբերությանը:  Սա արգանդի պարանոցի հասունությունն է, այսինքն ` արգանդի պարանոցը խիստ փափկում է, քիչ կարճանում են և պարանոցի բացվածքը դասավորվում է կենտրոնական` կոնքի հաղորդակից առանցքի ուղղությամբ:
3.Կանանց որոշ մասը որովայնի ստորին մասի և սրբանի շրջանում զգում է դեպի ցած ձգվող ցավեր:
4.Լինում են արգանդի մկանների ոչ ռեգուլյար, ոչ պարբերական կծկանքներ, որոնց շնորհիվ արգանդի պարանոցի լուսանցքը բացվում է և պարանոցից դուրս է գալիս լորձային կամ, այսպես կոչված, կրիստելերյան խցանը:
Ծննդաբերությունը համարվում է սկսված, երբ կան արգանդի մկանների ռեգուլյար պարբերաբար կրկնվող կծկումներ, որոնք կոչվում են կծկանքներ:

Ծննդաբերության արտամղող ուժեր

Ծննդաբերության արտամղող ուժերը երկուսն են.
1.Կծկանքները
2.Ճիգերը

Կծկանքները
Սրանք արգանդի ռիթմիկ կրկնվող կծկումներն են, որոնք սկզբում լինում են 10-15 րոպեն մեկ անգամ, կարճատև և թույլ:
Գնալով դառնում են ավելի հաճախ, երկարատև և ինտենսիվ:
Կծկանքները տեղի են ունենում կնոջ կամքից անկախ և կինն այն ուժեղացնել կամ թուլացնել չի կարող: Կծկանքները սկսվում են արգանդի հատակից և արգանդի փողային անկյուններից ու տարածվում ամբողջ արգանդի մարմնի մկաններով միչև ստորին սեգմենտ: Բնական է, որ արգանդի հատակում և արգանդի մարմնում, որտեղ հաստ մկանաթելեր են, կծկումն ավելի ուժեղ է: Կծկանքների միջև ընկած ժամանակահատվածը կոչվում է միջկծկանքային ընդմիջում:

Ճիգերը
Արտամղող ուժերի 2-րդ կոմպոնենտն են, երբ արգանդի մկանների կծկումներին, այսինքն` կծկանքներին միանում է որովայնի առաջնային պատի մկանների և կոնքի հատակի մկանների կծկումը: Սրանք առաջանում են դարձյալ անկախ կնոջ կամքից, սակայն կինը կարող է որոշ չափով նրանց ուժեղացնել և թուլացնել:

Ծննդաբերության շրջանները

Տարբերում են ծննդաբերության 3 շրջան
1.Առաջին շրջանը արգանդի պարանոցի բացման շրջանն է, որը սկսվում է արգանդի մկանների ռիթմիկ, պարբերաբար կրկնվող, ռեգուլյար կծկումներով և ավարտվում է արգանդի պարանոցի լրիվ` 10-12 սմ բացումով: Ծննդաբերության առաջին ` բացման շրջանը առաջնածինների մոտ տևում է 15-18 ժամ, իսկ կրկնածիններ մոտ 6-9 ժամ:
2.Ծննդաբերության երկրորդ շրջանը արտամղման շրջանն է, որը սկսվում է արգնդի պարանոցի լրիվ բացումով և ավարտվում է պտղի ծնվելով: Առաջնածինների մոտ այն տևում է 1-2 ժամ, իսկ կրկնածինների մոտ 30-60 րոպե:
3.Ծննդաբերության երրորդ շրջանը դա ընկերքային շրջանն է, որը սկսվում է պտղի ծնվելուց հետո և ավարտվում ընկերքի ծնվելով:
Ընկերքային շրջանը առաջնածինների և կրկնածինների մոտ  տևում է 15-20 րոպե: Այսպիսով, ծննդաբերությունը առաջնածինների մոտ տևում է 18-20ժամ, իսկ կրկնածինների մոտ ` 8-10 ժամ:
Ծննդաբերը, երբ գալիս է ծննդաբերելու, ծննդաբերական բաժանմունքի ընդունարանի ֆիլտրում մանկաբարձուհու կողմից որոշվում է, թե նա ծննդաբերական որ բաժանմունքում պետք է ծննդաբերի:
Նորմալ ֆիզիոլոգիական կամ առաջին մանկաբարձական բաժանմունքում ընդունվում են այն ծննդաբերները.
1.Որոնք հետազոտված են կանանց կոնսուլտացիայում, ունեն փոխանակման քարտ և փոխանակման քարտում չկա նշված որևէ ինֆեկցիա:
2.Որոնք չունեն ջերմություն 37 աստիճան ր ավելի:
3.Որոնք չունեն ոջլոտություն, լուծ, մաշկի վրա ցան, բկանցքի կարմրություն, նշագեղձերի բորբոքում:
4.Որոնց պտղաջրերի արտահոսքից չի անցել 6 ժամ:
5.Պտուղը կենդանի է:
6.Որոնց մոտ չկան սուր և խրոնիկ ինֆեկցիոն հիվանդություններ, հակառակ դեպքում ծննդաբերը կընդունվի օբսերվացիոն կամ երկրորդ մանկաբարձական  բաժանմունք:

Ընդունարանի ֆիլտրից ծննդաբերը տեղափոխվում է ընդունարանի առաջին ստուգման սենյակ, որտեղ կտրվում է ոտքերի ու ձեռքերի մատների եղունգները, սափրում են թևատակի և ցայլքի մազածածկույթը: Մանկաբարձուհին կատարում է մաքրող հոգնա: Զուգարանից հետո տրվում է անհատական կոմպլեկտ-սպունգով և մեկ անգամ օգտագործվող օճառով, սպւտակեղենով և ուղարկվում է լողարան: Լողանալուց հետո ծննդաբերը հագնում է հիվանդանոցային շապիկը, խալաթը, գլխաշորը և տեղափոխվում երկրորդ ստուգման սենյակ: Ընդունարանի երկրորդ ստուգման սենյակում մանկաբարձուհին լրացնում է ծննդաբերի անհատական քարտը, որից հետո չափում է արյան ճնշումը երկու ձեռքերում, կատարում է հասակաչափում, կշռաչափում, սանտիմետրային ժապավենով որոշվում է որովայնի շրջագիծը և արգանդի հատակի բարձրությունը, որոշվում է պտղի ենթադրյալ քաշը (շրջագիծը սմ-ով բազմապատկվում է արգանդի հատակի բարձրությամբ), որոշվում է պտղի դիրքը, դրությունը, առաջադիր մասը, լսվում է պտղի սրտի բաբախը: Արտաքին հետազոտությունն ավարտելուց հետո ծննդաբերը պառկում է Ռախամանովի մահճակալին և արտաքին սեռական օրգանները մշակելուց հետո ` բժիշկը կատարում է ներքին զննում:
1.Առաջին հերթին ուշադրություն է դարձվում հեշտոցի լայնությանը, ազատ  անանցանելիությանը, պարզվում է չկան  արդյոք սպիներ, կպումներ, ուռուցքներ, միջնապատ հեշտոցում:
2.Շոշափելով արգանդի պարանոցը, որոշվում է նրա կոնսիստենցիան: Ուշադրություն է դարձվում լարվածությանը և լեցունությանը:
3.Ուշադրություն է դարձվում պարանոցի բացվածքին, նրա եզրերին, էլաստիկությանը, փափկությանը, բացվածությանը աստիճանին,  (եթե պարանոցի մեջ մտնում է մեկ մատ , դա արդեն 2սզմ է):
4.Որոշվում է պտղապարկի վիճակը, ամբողջական է, թե բացականում է, իսկ եթե ամբողջական է, ուշադրություն է դարձվում լարվածությանը, և լեցունությանը:
5.Որոշվում է առաջադիր մասը, որ պտղամասն է և փոքր կոնքում, որ հարթակի որ չափին է համապատասխանում: Ուշադրություն է դարձվում փոքր կոնքնի ոսկրային ուռուցքների առկայությանը:
Եթե ներքին զննում կատարելիս պարզվում է, որ պարանոցի բացումը լրիվ չէ, այսինքն չկա 10-12սմ բացում, ծննդաբերը տեղափոխվում է նախածննարան, այսինքն , ծննդաբերը գտնվում է ծննդաբերական գործունեության առաջին` բացման շրջանում: 

Կարդալ ավելին